واحديّت و يكتايى نيز تنها به ملاحظهء عدم شريك و امتناع آن نيست ، و به ملاحظهء نحوهء وجود است كه وجود واجب و ذات مستجمع جميع صفات كمال يكتاست و عارى از تعدّد و دوگانگى است ، و به عبارت اخرى ، نبودِ شريك و امتناع آن فقط ملاك صحّت حمل صفت واحد نيست بلكه ملاك صحّت حمل ذاتى ذات است كه واحد است و عارى از تعدّد و دوگانگى و نافى شرك است . صفات ثبوتيّه هم بر دو قسم است : صفات ذات و صفات فعل . صفات ثبوتيّهء ذاتيّه مثل صفت علم و قدرت و حيات و حكمت است و صفات فعل مثل خالقيّت و رازقيّت ، و محيى و مميت ، و معزّ و مذلّ ، و هادى و مضلّ . و بديهى است كه اتّصاف ذات به صفات ثبوتيّهء فعليّه فرع و در طول اتّصاف ذات به صفات ثبوتيّهء ذاتيّه و جلوه و ظهور آنهاست ، مثل خالق و رازق و محيى و مميت و مصوِّر و مقدِّر و جاعل و صانع و بديع و مبدع و امثال اين اسماء و صفات كه همه ظهور قدرت و علم ، و جلوهء اسم قادر و عالِم‌اند ، و بعضى از صفات فعليّه از لحاظ رتبه و درجه در طول بعض ديگر است مثل هادى نسبت به خالق كه لغت هدايت مترتّب بر نعمت خلقت است ، چنان كه مىفرمايد : « رَبُّنَا الَّذى أَعطى كُلَّ شَىءٍ خَلقَهُ ثُمَّ هَدى » « 1 » هرچند در اعطاى آنها فصل زمانى نباشد . اين نكته هم مخفى نمانَد كه شناختن صفات ثبوتيّهء خدا علاوه بر آنكه در كمال معرفت اثر دارد ، نشناختن بعضى از آن صفات در حدّ نشناختن خود ذات است بلكه در برخى از مسالك خداشناسى و معرفة اللَّه - چنان كه گذشت - فعل و صفات فعليّه مقدّمهء شناسايى ذات ، و صفات ثبوتيّهء او مىشود .

--> ( 1 ) . طه ( 20 ) آيهء 50 .